Trong kỹ thuật trồng sầu riêng, tỉa cành sầu riêng là một trong những bước quan trọng và cần thiết nhất. Nhằm quyết định đến hình dáng cây, khả năng quang hợp, phòng trừ sâu bệnh và đặc biệt là năng suất trong nhiều vụ sau này. Đây không đơn giản là cắt bỏ cành mà là một nghệ thuật canh tác đòi hỏi kỹ thuật chính xác, đúng thời điểm và phương pháp.
1. Tại sao phải tỉa cành sầu riêng?
1.1 Tạo bộ khung tán khỏe – nền tảng phát triển lâu dài
Việc tỉa cành sầu riêng đúng kỹ thuật giúp thiết lập một bộ khung cân đối và khỏe mạnh cho cây. Một tán cây thông thoáng, phân cành đều các hướng giúp lá nhận đủ ánh sáng. Tối ưu hóa quá trình quang hợp, cải thiện dinh dưỡng và giúp cây đẻ nhánh khỏe dẫn đến cây đủ lực dễ mang trái.
1.2 Giảm thiểu sâu bệnh – môi trường sống thông thoáng
Tán cây rậm rạp sẽ giữ ẩm lâu, là môi trường lý tưởng cho nấm bệnh và sâu gây hại phát triển. Tỉa cành giúp loại bỏ cành yếu, cành sâu bệnh, cành trong tán, giúp không khí lưu thông, hạn chế bệnh hại phát triển.
1.3 Thuận tiện khi chăm sóc và thu hoạch
Cây có tán cân đối và cao độ hợp lý giúp việc canh tác có hiệu quả hơn. Ví dụ, phun thuốc sẽ tránh bị lãng phí do có thể phun thấm đều 2 mặt lá ở mọi cấp độ cành. Ngoài ra, việc tưới nước, thu hoạch trở nên dễ dàng hơn, tránh lãng phí thời gian và công sức nhiều hơn.
2. Khi nào nên tỉa cành sầu riêng?
2.1 Tỉa cành định kỳ theo độ tuổi cây
- Cây dưới 1 tuổi: Đây là giai đoạn ban đầu; việc tỉa cành nên tập trung loại bỏ những cành mọc quá thấp, cành vượt. Đặc biệt, không nên tỉa ngọn quá sớm vì dễ khiến cây mất lực đẩy sinh trưởng dẫn đến phát triển chậm. Thân dễ lùn và yếu về sau.
- Cây 1 – 3 năm: Là giai đoạn “kiến thiết cơ bản” – thời điểm vàng để tỉa cành tạo tán hình chóp cân đối. Cần được thực hiện đều đặn sau mỗi mùa sinh trưởng mạnh để tạo bộ khung vững chắc về sau.
- Cây trưởng thành: Tỉa cành sau thu hoạch để kích thích cành hoa mới và loại bỏ cành già yếu.
2.2 Thời điểm lý tưởng trong năm
- Nên tiến hành tỉa cành vào đầu mùa mưa, khi độ ẩm và dinh dưỡng trong đất dồi dào, cây bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh nên khả năng phục hồi vết cắt nhanh, bật chồi và tái tạo cành mới tốt, giúp hạn chế suy cây và giảm nguy cơ nhiễm bệnh.
- Ngược lại, cần hạn chế tỉa cành vào mùa khô, vì lúc này cây sinh trưởng chậm, thiếu nước và dinh dưỡng, việc cắt tỉa dễ làm cây bị sốc, suy yếu, khó hồi phục và ảnh hưởng đến quá trình phát triển sau này.
3. Nguyên tắc tỉa cành sầu riêng đúng kỹ thuật
3.1 Chọn cành giữ lại
- Chọn cành ngang, khỏe mạnh, phân bố đều ở các hướng.
- Cành thấp nhất nên cách mặt đất ~60–75cm (khi cây trưởng thành), để tránh ẩm bệnh và thuận lợi trong chăm sóc.
- Nguyên tắc chung: mỗi vị trí trên thân chỉ giữ 1 cành mạnh.
3.2 Loại bỏ cành cần tỉa bỏ
- Cành mọc đối nhau, cạnh tranh ánh sáng.
- Cành sâu bệnh, cành khô, cành mọc vào trong tán.
- Cành quá thấp, cành yếu không phát triển đúng hướng.
3.3 Bảo vệ vết cắt
Sau khi tỉa, nên xử lý vết cắt bằng thuốc sát trùng/vôi để ngăn ngừa tác nhân gây bệnh xâm nhập vào mô cây.
4. Hướng dẫn tỉa cành sầu riêng theo từng giai đoạn
4.1 Giai đoạn sơ cấp – cây con (trước 1 tuổi)
- Khi cây cao khoảng ~1m, thực hiện bấm ngọn để kích thích cây đẻ cành cấp 1.
- Tỉa bỏ các cành mọc quá thấp (<80cm) và cành yếu.
4.2 Giai đoạn 2 năm tuổi
- Chọn 3–4 cành cấp 1 khỏe mạnh mọc đều và cách nhau khoảng 40–50cm trên thân chính.
- Loại bỏ cành cấp 1 cạnh tranh (một vị trí không nên có 2–3 cành).
4.3 Giai đoạn 3 năm tuổi
- Trên mỗi cành cấp 1, giữ lại 2–3 cành cấp 2 phân bố đều và không chen chúc.
- Tỉa cành tăm, cành mọc ngược vào trong tán.
5. Công cụ và kỹ thuật tỉa cành cần chuẩn bị
5.1 Dụng cụ cần thiết
- Kéo cắt cành chất lượng cho cành nhỏ.
- Cưa tay hoặc cưa lưỡi cong cho cành lớn.
- Găng tay, dây buộc, thuốc sát trùng/vôi để bảo vệ người làm và cây sau cắt.
5.2 Kỹ thuật cắt chuẩn
- Cắt cành lớn nên thực hiện 2 bước: cắt dưới trước, cắt trên sau để tránh rách vỏ.
- Vết cắt nên thẳng, sạch, giảm dập mô.
6. Lợi ích lâu dài của việc tỉa cành đúng cách
+ Hạn chế sâu bệnh – nâng cao tuổi thọ cây: Tỉa cành giúp tăng không khí lưu thông trong tán cây. Giảm độ ẩm và ngăn ngừa nấm gây hại phát triển.
+ Tăng khả năng quang hợp và phân bổ dinh dưỡng: Cây có hệ cành cân đối sẽ tối ưu hóa ánh sáng nên hoạt động quang hợp hiệu quả hơn. Từ đó tập trung dinh dưỡng cho cành chính phát triển và ra hoa kết trái.
+Thu hoạch thuận tiện, năng suất ổn định: Bộ tán khỏe mạnh, không rậm rạp giúp việc chăm sóc, phun thuốc và thu hoạch đạt hiệu quả cao hơn. (Đặc biệt trong các vườn diện tích lớn.)
7. Những sai lầm thường gặp khi tỉa cành sầu riêng
+ Tỉa quá nhiều một lần: Cắt bỏ quá nhiều cành khiến cây rơi vào trạng thái sốc, suy yếu và dễ đối mặt với sâu bệnh.
+ Không xử lý vết cắt: Bỏ qua khâu xử lý vết cắt sẽ tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhập và làm cây bị bệnh nhanh hơn.
+ Tỉa sai vị trí hoặc sai thời điểm: Cắt nhầm cành chính hoặc tỉa trong thời tiết bất lợi sẽ ảnh hưởng tới phát triển của cây.
8. Kết luận
Tỉa cành sầu riêng là kỹ thuật không thể thiếu nếu muốn xây dựng một vườn sầu riêng khỏe mạnh, thông thoáng, dễ chăm sóc và đạt năng suất cao. Từ việc loại bỏ cành vô hiệu đến chọn giữ những cành khỏe mạnh. Mỗi nhát cắt đúng kỹ thuật sẽ góp phần định hình bộ khung tán vàng cho cây. Đây chính là nền tảng giúp vườn sầu riêng của bạn vững bền và phát triển tốt qua nhiều mùa vụ.
Xem thêm các bài viết kỹ thuật cây trồng tại đây
BIO AGROSA FERTILIZERS – KIẾN TẠO TƯƠNG LAI
Hãy theo dõi Fanpage Bio Agrosa Fertilizers để cập nhật nhanh những thông tin hữu ích về nông nghiệp.
English
