Trong canh tác, bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng là một trong những bệnh phổ biến và nguy hiểm nhất. Ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cây trồng, năng suất và chất lượng quả. Bệnh này thường xuất hiện mạnh vào mùa mưa hoặc khi thời tiết ẩm ướt. Khiến nhiều nhà vườn lo lắng vì khó nhận biết sớm và khó kiểm soát nếu phát hiện muộn.
1. Bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng là gì?
Bệnh đốm mắt cua là một bệnh lý gây hại trên cây sầu riêng do một số tác nhân nấm, vi khuẩn gây ra. Trong đó phổ biến là nấm thuộc nhóm Colletotrichum hoặc Phomopsis. Khi cây bị bệnh, trên lá và quả xuất hiện các vết đốm tròn giống “mắt cua”, có viền vàng nhạt, nâu đỏ hoặc đen tùy giai đoạn phát triển của bệnh. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể lan rộng và gây thiệt hại lớn cho cả vườn.
Đặc điểm khiến tên bệnh này trở nên dễ nhận biết chính là những vết đốm tròn với nhiều vòng đồng tâm hoặc viền vàng. Trông rất giống “mắt cua”, do đó nông dân thường gọi là bệnh đốm mắt cua.
2. Nguyên nhân gây ra bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng
2.1 Do tác nhân bệnh gây hại
Bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng chủ yếu do nấm, vi khuẩn có hại xâm nhập vào tế bào cây. Gây tổn thương lá, quả và cành non. Các tác nhân này phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết thuận lợi như ẩm độ cao và nhiệt độ từ khoảng 20 –30 độ C. Tạo điều kiện cho bệnh lan rộng nhanh chóng.
2.2 Điều kiện môi trường thuận lợi
- Độ ẩm cao, mưa kéo dài: Đây là điều kiện lý tưởng cho các bào tử nấm phát triển và lan truyền rộng trong vườn.
- Vườn cây rậm rạp, độ thông thoáng kém: Nhãn cây kín, thiếu ánh sáng tạo môi trường ẩm, khiến bệnh phát triển mạnh.
- Đất kém thoát nước: Khi đất ngập úng, rễ cây yếu đi dễ bị bệnh tấn công.
- Dinh dưỡng mất cân đối: Cây thiếu khoáng và vi lượng sẽ yếu sức, khả năng kháng bệnh giảm.
2.3 Con đường lây lan bệnh
Bệnh đốm mắt cua dễ lan truyền qua nhiều con đường khác nhau:
- Gió và mưa: Khi trời mưa, bào tử bệnh sẽ phát tán theo nước bắn lên lá, thân và lan sang các cây khác.
- Côn trùng gây hại: Một số loại côn trùng như sâu vẽ bùa khi cắn lá non tạo vết thương giúp nấm bệnh xâm nhập.
- Dụng cụ làm vườn không sạch: Dụng cụ cắt tỉa, xẻng, bình phun nếu không khử trùng đúng cách sẽ mang bào tử bệnh sang cây khác.
3. Triệu chứng bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng
Việc nhận biết bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng sớm là rất quan trọng để xử lý kịp thời trước khi tổn thương lan rộng.
3.1 Trên lá
- Bắt đầu bằng những vết đốm nhỏ có màu vàng sáng hoặc nâu nhẹ, giống như “đốm mắt”.
- Các vết bệnh sau đó lớn dần, chuyển sang màu nâu đỏ hoặc nâu đen, rìa vết bệnh có thể xuất hiện màu vàng nhạt.
- Bệnh thường xuất hiện trên cả hai mặt lá, khiến lá mất sức xanh, giảm khả năng quang hợp và dần bị vàng rồi rụng.
3.2 Trên quả
- Khi bệnh tấn công quả, các vết đốm trở nên lớn hơn, mép vết có gờ nổi lên.
- Ở trung tâm vết bệnh, mô quả bị chết và rạn nứt.
- Quả bị nhiễm nặng có thể biến dạng, khô, rụng sớm, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng thương phẩm.
4. Thiệt hại của bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng
Bệnh đốm mắt cua ảnh hưởng nhiều mặt đến cây sầu riêng:
4.1 Giảm năng suất
Khi bệnh lây lan rộng, lá cây mất đi phần diện tích xanh, làm giảm khả năng quang hợp, khiến cây yếu, năng suất trái thấp hơn.
4.2 Giảm chất lượng quả
Quả bị bệnh sẽ có vết sẹo, rạn nứt, dễ bị khô hoặc rụng trước khi thu hoạch. Điều này làm giảm giá trị thương phẩm, ảnh hưởng đến lợi nhuận của nhà vườn.
4.3 Ảnh hưởng đến sức khỏe cây
Nếu bệnh không được kiểm soát, cây có thể bị suy yếu toàn diện, cành lá khô dần, thậm chí chết cây. Điều này gây thiệt hại nặng nề trong sản xuất sầu riêng, vốn là loại cây lâu năm và có thời gian đầu tư dài.
5. Cách phòng ngừa và xử lý bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng
5.1 Biện pháp phòng bệnh chủ động
a. Chọn giống và quản lý vườn
- Lựa chọn giống sầu riêng khỏe, sạch bệnh và kháng tốt nếu có.
- Trồng cây với mật độ phù hợp để đảm bảo thông thoáng, ánh sáng đầy đủ, giảm độ ẩm xung quanh tán cây.
- Thường xuyên vệ sinh vườn, dọn lá rụng, cắt tỉa cành lá bị bệnh và tiêu hủy đúng cách để tránh lây lan bệnh.
b. Cung cấp dinh dưỡng đầy đủ
Đảm bảo cây sầu riêng được cung cấp dinh dưỡng cân đối, đặc biệt là các nguyên tố đa lượng và trung vi lượng để cây có sức khỏe tốt và tăng khả năng kháng bệnh tự nhiên.
5.2 Xử lý khi bệnh xuất hiện
a. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật
Khi bệnh mới xuất hiện, bà con có thể sử dụng các loại thuốc trị bệnh có hiệu quả đối với nấm và vi khuẩn gây bệnh như:
- Mancozeb – kiểm soát nấm bệnh.
- Metalaxyl – ngừa và trị các loại nấm như Phytophthora.
- Copper Oxychloride – ngăn sự phát triển của nấm.
- Fosetyl-Aluminium – thường kết hợp để tăng hiệu quả.
Hướng dẫn sử dụng:
Pha thuốc theo hướng dẫn trên nhãn (ví dụ 25–50 ml trong 200 lít nước). Sau đó phun đều lên hai mặt lá và những vùng bị bệnh. Phun 2–3 lần, mỗi lần cách nhau 3–5 ngày để đạt hiệu quả tối ưu.
b. Kết hợp biện pháp canh tác
Bên cạnh dùng thuốc, bà con nên:
- Cắt tỉa và loại bỏ tán lá bị nhiễm bệnh.
- Giữ vườn sạch, thoáng khí để hạn chế độ ẩm cao tạo điều kiện cho bệnh lây lan.
- Theo dõi cây thường xuyên để phát hiện sớm triệu chứng bệnh và xử lý kịp thời.
6. Kết luận
Bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng là một trong những bệnh nguy hiểm, dễ phát triển trong điều kiện thời tiết nóng ẩm và ẩm ướt. Việc nhận biết sớm triệu chứng, hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh và áp dụng các biện pháp phòng – trị đúng kỹ thuật là yếu tố quan trọng để kiểm soát bệnh và bảo vệ năng suất vườn sầu riêng.
Bằng cách chăm sóc vườn đúng cách, đảm bảo dinh dưỡng cân đối và ứng dụng cả biện pháp sinh học lẫn hoá học khi cần thiết, nhà vườn có thể hạn chế tối đa thiệt hại do bệnh đốm mắt cua gây ra.
Xem thêm các bài viết kỹ thuật cây trồng tại đây
BIO AGROSA FERTILIZERS – KIẾN TẠO TƯƠNG LAI
Hãy theo dõi Fanpage Bio Agrosa Fertilizers để cập nhật nhanh những thông tin hữu ích về nông nghiệp.
English
