Trong quá trình canh tác sầu riêng, hiện tượng cây ra hoa khi lá còn lụa, chưa già hoàn chỉnh đang xuất hiện ngày càng nhiều ở nhiều vùng trồng. Không ít nhà vườn khi thấy cây ra hoa sớm, mắt cua xuất hiện dày thì vội mừng, cho rằng cây sung, cây khỏe. Tuy nhiên, theo góc độ sinh lý cây trồng và thực tế sản xuất, đây không phải là biểu hiện thuận lợi, mà ngược lại, thường là dấu hiệu cảnh báo cây đang gặp vấn đề nghiêm trọng.
I. Ra hoa khi lá còn lụa – biểu hiện của sự rối loạn sinh trưởng
Sầu riêng là cây lâu năm, quá trình ra hoa – đậu trái đòi hỏi cây phải có nội lực mạnh, đặc biệt là hệ thống lá và rễ hoạt động ổn định. Khi cây ra hoa trong lúc lá còn non, chưa thuần thục, điều này cho thấy cơ chế sinh trưởng và ra hoa của cây đã bị rối loạn.
Nguyên nhân gây ra tình trạng này có thể đến từ nhiều yếu tố khác nhau như:
- Mất cân đối dinh dưỡng
- Chế độ nước không ổn định
- Rối loạn hormone nội sinh
- Tác động bất thường của thời tiết (nóng – lạnh xen kẽ, mưa nắng thất thường)
Tuy nhiên, điểm chung dễ nhận thấy nhất là vườn đang có vấn đề và cây không ra hoa theo sinh lý tự nhiên.
II. Vai trò của lá già trong quá trình ra hoa của sầu riêng
Về mặt sinh lý, lá già hoàn chỉnh đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với cây sầu riêng. Đây là nơi:
- Thực hiện quang hợp ở mức tối đa
- Tích lũy carbohydrate (đường, tinh bột)
- Cung cấp năng lượng cho quá trình phân hóa mầm hoa và nuôi trái
Chỉ khi lượng chất dự trữ trong cây đủ lớn, cây mới có thể chuyển từ pha sinh trưởng sinh dưỡng sang pha sinh trưởng sinh sản (ra hoa – đậu trái) một cách ổn định.
Ngược lại, khi lá còn lụa, còn non:
- Khả năng quang hợp chưa đạt tối đa
- Dòng vận chuyển dinh dưỡng trong cây còn yếu
- Lá chưa ổn định chức năng sinh lý
Nếu trong giai đoạn này cây đã nhú hoa, điều đó chứng tỏ cây chưa đủ lực nhưng đã bị “ép” phải ra hoa.
III. Ra hoa non – dấu hiệu rễ và mạch dẫn đang gặp vấn đề
Khi sầu riêng ra hoa trong lúc lá chưa già, rất thường xuyên đi kèm với tình trạng:
- Bộ rễ hoạt động kém
- Mạch dẫn tay cành không ổn định
- Khả năng hút và vận chuyển dinh dưỡng suy giảm
Nói cách khác, cây đang thiếu nội lực, nhưng vì một tác động nào đó mà cơ chế sinh lý bị kích hoạt sớm, dẫn đến hiện tượng ra hoa non, ra hoa cưỡng bức.
Đây là lý do vì sao nhiều vườn:
- Hoa ra nhiều nhưng rụng sớm
- Đậu trái kém
- Trái nuôi không nổi
- Cây nhanh suy sau khi mang trái
IV. Phân biệt ra hoa sinh lý bình thường và ra hoa sinh lý cưỡng bức
Không phải mọi trường hợp cây nhú hoa khi lá còn non đều nguy hiểm như nhau. Cần phân biệt rõ hai tình huống sau:
1. Sầu riêng ra hoa “báo” do thời tiết hoặc tiết bông
Trong một số điều kiện thời tiết đặc biệt, cây có thể:
- Nhú hoa lai rai khi lá còn non
- Mắt cua xuất hiện nhưng không phát triển mạnh
- Sau đó hoa đứng lại, cây tiếp tục già lá
Khi bộ lá đã già đều, cây mới bắt đầu nhú hoa đồng loạt và ổn định. Trường hợp này vẫn có thể xem là ra hoa sinh lý chấp nhận được, nếu sau đó cây giữ được lực.
2. Ra hoa non – ra hoa sinh lý cưỡng bức
Ngược lại, nếu:
- Lá còn non, còn lụa
- Hoa ra nhiều, ra kín cành
- Mắt cua phát triển dày, đồng loạt
Đây chính là ra hoa sinh lý cưỡng bức, không thuận theo nhịp sinh trưởng tự nhiên của cây. Trường hợp này tiềm ẩn rủi ro rất lớn cho cả vụ và cho sức cây về lâu dài.
V. Nguyên nhân sâu xa thường nằm ở bộ rễ
Theo kinh nghiệm thực tế tại nhiều vườn sầu riêng, phần lớn các trường hợp ra hoa khi lá còn lụa đều liên quan đến bộ rễ đang có vấn đề, bao gồm:
- Rễ yếu, rễ tơ kém phát triển
- Rễ bị tổn thương do úng, khô hạn hoặc nấm bệnh
- Hệ vi sinh đất mất cân bằng
Khi rễ không khỏe, khả năng hút dinh dưỡng giảm, cây dễ rơi vào trạng thái stress sinh lý. Trong điều kiện đó, cây có thể “ra hoa sớm” như một phản ứng sinh tồn, thay vì ra hoa đúng chu kỳ sinh trưởng.
VI. Đừng vội mừng khi thấy sầu riêng hoa ra dày lúc lá còn non
Rất nhiều nhà vườn khi thấy cây ra hoa sớm, hoa ra kín cành thường chủ quan cho rằng cây đang sung. Tuy nhiên, đây là thời điểm cần kiểm tra kỹ nhất, chứ không phải lúc để ăn mừng.
Những việc cần làm ngay:
- Đánh giá lại tổng lực cây
- Kiểm tra tình trạng bộ rễ
- Rà soát nền dinh dưỡng và điều kiện đất
- Quan sát sự ổn định của bộ lá
Việc phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời sẽ giúp giảm rủi ro trong giai đoạn nuôi trái và sau thu hoạch.
VII. Hệ lụy sau thu hoạch – cái giá phải trả nếu chủ quan
Theo kinh nghiệm thực tế, những vườn sầu riêng:
- Ra hoa khi lá còn lụa
- Mang trái trong điều kiện cây thiếu lực
Thường gặp tình trạng:
- Sau một lứa trái là cây suy kiệt
- Rễ yếu nặng hơn
- Rất khó phục hồi cây sau thu hoạch
- Có trường hợp “thu hoạch cả trái lẫn cây”
Đây là hậu quả của việc đánh đổi sức cây cho một vụ trái, thay vì canh tác bền vững nhiều năm.
VIII. Kết luận
Hiện tượng sầu riêng ra hoa khi lá còn lụa, non không phải là tín hiệu đáng mừng, mà là dấu hiệu cảnh báo cây đang rối loạn sinh lý. Việc hiểu đúng bản chất hiện tượng này sẽ giúp nhà vườn:
- Tránh được những quyết định vội vàng
- Bảo vệ sức cây lâu dài
- Hướng đến canh tác bền vững, ổn định nhiều vụ
Trong sản xuất sầu riêng, ra hoa đúng sinh lý quan trọng hơn ra hoa sớm. Chăm cây khỏe, rễ mạnh, lá già đủ lực – hoa và trái sẽ tự nhiên đến đúng thời điểm.
Xem thêm các bài viết kỹ thuật cây trồng tại đây
BIO AGROSA FERTILIZERS – KIẾN TẠO TƯƠNG LAI
Hãy theo dõi Fanpage Bio Agrosa Fertilizers để cập nhật nhanh những thông tin hữu ích về nông nghiệp.
English
